Elk jaar rond deze tijd vallen de uitnodigingen voor de griepprik op de mat, en elk jaar denkt een deel van Nederland: hoort dit nou wel of niet bij mij? Dit najaar is die vraag extra relevant, want het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft de doelgroep uitgebreid. Niet met een nieuwe leeftijdscategorie, maar met een hele reeks beroepen die je niet meteen met griep associeert.
Wie wel eens een uitnodiging heeft gekregen, weet dat het proces simpel is: een brief van de huisarts, een afspraak inplannen, en de prik halen voordat het griepseizoen echt losbarst. Maar de lijst met mensen die recht hebben op die gratis prik is groter dan veel mensen denken, en dit jaar is daar dus een opvallende nieuwe categorie bijgekomen.
Wie krijgt dit jaar automatisch een uitnodiging
De basis blijft hetzelfde als voorgaande jaren. Je krijgt een gratis griepprik aangeboden via je huisarts als je 60 jaar of ouder bent, of als je vóór 1 mei 2027 60 wordt. Daarnaast komt een lange lijst medische aandoeningen in aanmerking, van COPD en diabetes tot hartfalen en een verminderde afweer door chemotherapie of medicijnen. Ook zwangere vrouwen die tussen 15 oktober en 1 maart 22 weken of verder zwanger zijn, krijgen de uitnodiging via het consultatiebureau. Dit staat zo op de RIVM-pagina over de griepprik, die begin oktober 2026 is bijgewerkt.
Val je buiten deze groepen, dan vergoedt de basisverzekering de prik niet. Je betaalt hem dan zelf bij de huisarts of apotheek, meestal tussen de 20 en 40 euro, tenzij je aanvullende verzekering dit dekt. Het is dus de moeite waard om eerst even te checken of je toch binnen een van de categorieën valt, voordat je de portemonnee trekt.
Deze beroepsgroepen komen er dit jaar voor het eerst bij
Het echte nieuws zit in een groep die eerder nooit op het lijstje stond. Vanaf 2026 komen ook mensen met een verhoogd risico op vogelgriep door hun werk of vrijwilligerswerk in aanmerking voor de griepprik. Het gaat concreet om medewerkers in de pluimvee- en varkenshouderij, dierenartsen en paraveterinair medewerkers, medewerkers van kinderboerderijen, en mensen die beroepsmatig met wilde vogels of zoogdieren werken, zoals jagers, faunabeheerders en groenbeheerders.
Voor deze groepen werkt het anders dan bij 60-plussers: er komt geen persoonlijke uitnodiging. Wie in een van deze categorieën valt, moet zelf het initiatief nemen en de prik bij de huisarts aanvragen. Hij is wel gratis, maar vrijwillig.
Waarom een gewone griepprik iets doet tegen vogelgriep
Dit roept meteen een logische vraag op: beschermt de griepprik dan ook tegen vogelgriep? Nee, dat doet hij niet. De reden dat deze beroepsgroepen toch worden uitgenodigd, ligt in wat er gebeurt als iemand toevallig tegelijk besmet raakt met de gewone, menselijke griep en met vogelgriep. Die twee virussen kunnen zich dan vermengen, en daaruit kan in theorie een nieuwe variant ontstaan die besmettelijker of ziekmakender is dan allebei de originele virussen. Door het risico op gewone griep bij deze groepen te verkleinen, verkleint de griepprik indirect ook de kans op zo'n vermenging. Dat mechanisme staat zo uitgelegd op de RIVM-pagina over griepvaccinatie voor mensen onder de 60.
Het is dus geen vogelgriepvaccin, maar een extra voorzorgsmaatregel voor mensen die beroepsmatig dicht bij besmette dieren komen. Precies om die reden valt deze uitbreiding onder preventieve zorg in de brede zin: niet wachten tot er iets misgaat, maar het risico vooraf verkleinen.
Zo haal je de prik als je geen uitnodiging krijgt
Werk je in een van de genoemde sectoren maar is er geen brief gekomen? Dat is normaal, want deze groepen krijgen bewust geen automatische uitnodiging. Maak gewoon een afspraak bij je huisarts en geef aan dat je door je werk of vrijwilligerswerk een verhoogd risico loopt op contact met vogelgriep. De prik wordt dan, net als bij de andere doelgroepen, kosteloos aangeboden.
Twijfel je of je conditie of situatie meetelt, maar valt die niet onder een duidelijk beroep uit het lijstje? Ook dan is de huisarts het eerste aanspreekpunt. Dezelfde logica geldt trouwens voor andere preventieve prikken: wil je weten hoe dat binnenkort verandert voor de gordelroosprik voor 60-plussers, dan lees je daar meer over de voorwaarden die vanaf 2027 gaan gelden.
Preventie werkt het beste als je het niet aan het toeval overlaat
De uitbreiding van de griepprikgroep is een klein, maar typerend voorbeeld van hoe preventieve zorg in Nederland verschuift: niet alleen reageren op ziekte, maar vooraf nadenken over wie een verhoogd risico loopt en daar gericht op inspelen. Dat zie je ook terug bij andere screenings die dit jaar veranderen, zoals de darmkankerscreening die mogelijk al vanaf je vijftigste start, of bij eenvoudige zelftests zoals de tweeminutentest voor valrisico bij 65-plussers.
Check dus deze week even of je zelf, een huisgenoot of een collega binnen een van de doelgroepen valt. Een uitnodiging die in de stapel post blijft liggen, of een beroepsgroep die niet weet dat de prik nu ook voor hen beschikbaar is, levert precies het soort gemiste kans op die preventieve zorg juist wil voorkomen.
Meer lezen over de doelgroepen en voorwaarden? Kijk op de officiële pagina van RIVM over wie in aanmerking komt voor de griepprik en de uitleg over griepvaccinatie voor mensen onder de 60.